Tĩnh vật chì là bài vẽ những đồ vật được sắp đặt cố định bằng bút chì, dùng đường nét và sắc độ để diễn tả hình khối. Đây không phải tên một vật liệu hay một hình dạng cụ thể. Với người mới, một chiếc cốc không hoa văn và một quả tròn là mẫu vừa đủ để luyện quan sát.
Bài này tập trung vào đậm nhạt. Nếu chưa biết đặt mẫu và dựng hình, hãy đọc trước quy trình vẽ tranh tĩnh vật từ đầu đến cuối.
Chuẩn bị mẫu và nguồn sáng
Bạn cần giấy vẽ, bút HB để dựng hình, bút 2B để lên sắc độ, tẩy và một tờ giấy kê tay. Không cần mua đủ bộ chì ngay từ đầu. Thử bút ở góc giấy để biết lực nhấn nào tạo nét nhạt, lực nào làm giấy bị hằn.
Đặt cốc và quả trên nền đơn giản, dùng ánh sáng từ một phía và giữ nguyên chỗ ngồi trong suốt buổi vẽ. Tránh đổi vị trí đèn giữa chừng: bóng đổ thay đổi sẽ khiến bạn khó đối chiếu với bản phác.
Bài khởi động: thang năm sắc độ
Kẻ năm ô nhỏ, để ô đầu gần như trắng giấy rồi tăng độ đậm từng ô. Đây là bài kiểm soát nét, không phải quy tắc bắt mọi vật có đúng năm mảng màu.
| Mức | Cách tập | Điều cần quan sát |
|---|---|---|
| 1 — sáng | Giữ trắng giấy hoặc phủ nét rất nhẹ | Không làm bẩn vùng sáng khi kê tay |
| 2 — nhạt | Đan một lớp nét thưa, đều | Nhìn rõ chênh lệch với ô trắng |
| 3 — trung gian | Chồng thêm lớp nét nhẹ | Bề mặt vẫn đều, không có vệt hằn |
| 4 — đậm | Tăng mật độ nét ở vùng tối | Giữ được một mức tối hơn để so sánh |
| 5 — tối nhất | Chồng nét có kiểm soát | Không cần ấn mạnh đến mức bóng mặt chì |
Dựng hình trước khi đánh bóng
Phác khung bao của cả nhóm mẫu, so chiều cao cốc với chiều cao quả rồi đánh dấu trục của cốc. Đối chiếu vị trí hai vật và khoảng trống giữa chúng. Nét dựng hình nên đủ nhẹ để sửa mà không phải tẩy mạnh.
Với miệng cốc, quan sát độ mở của hình elip theo góc nhìn thực tế. Không vẽ thành một hình tròn chỉ vì bạn biết miệng cốc ngoài đời là tròn. Khi hình chính đã ổn, mới chia vùng sáng và vùng tối lớn.
Lên đậm nhạt từ mảng lớn đến điểm nhấn
- Nhìn tổng thể: nheo mắt nhẹ để nhận ra vùng nào sáng hơn, vùng nào tối hơn, trước khi chú ý hoa văn hay vết xước.
- Phủ lớp nhạt: dùng nét đều ở phần tối của vật, để vùng sáng thông thoáng.
- So bóng đổ: vẽ hướng và chiều dài bóng theo mẫu. Phân biệt bóng trên thân vật với bóng vật chiếu xuống mặt bàn.
- Chuyển sắc: thêm lớp nét ở phần chuyển tiếp để vật tròn có cảm giác cong. Không tô mọi ranh giới thành đường viền đen.
- Nhấn chọn lọc: chỉ tăng độ đậm nơi quan sát thấy rõ, thường ở một số vùng tiếp xúc hoặc khuất sáng; luôn so với toàn bài.
Tự kiểm tra bài vẽ
Lùi ra xa một chút và tự hỏi: hướng sáng có nhất quán không, vật có đứng trên mặt bàn không, các mảng tối có làm hình bị bẹt không? Nếu bài đều một màu xám, hãy so lại vùng sáng nhất và tối nhất trước khi thêm chi tiết.
Một lỗi khác là dùng ngón tay miết toàn bộ bài khiến nét bị bẩn và khó sửa. Hãy tập kiểm soát sắc độ bằng lớp nét trước; nếu dùng dụng cụ di chì, thử trên giấy nháp và giữ riêng vùng cần cạnh rõ.
Khi muốn tăng độ khó, chuyển sang bài dựng hình lọ hoa và quả. Để tập đều hơn, bạn có thể theo lịch tự học tĩnh vật theo bảy buổi.
Nếu cần người hướng dẫn nhận xét trực tiếp, có thể tham khảo khóa học vẽ cơ bản tại ArcLine. ArcLine thuộc cùng hệ thống với website; hãy xác nhận nội dung học, lịch và học phí trực tiếp với đơn vị đào tạo.