Vẽ trang trí màu kết hợp hình, nhịp điệu và quan hệ màu sắc trong một bố cục. Trước khi mua thêm màu hoặc tô mọi ô bằng một màu khác nhau, hãy xác định mô-típ chính, phần nền và nơi bạn muốn người xem nhìn đầu tiên. Một bảng màu ít màu vẫn có thể tạo ra nhiều phương án rõ ràng.
Hiểu đúng hệ màu đang dùng
Đỏ, lục và lam là ba thành phần của hệ RGB dùng cho ánh sáng và màn hình. Không nên lấy quy tắc ấy làm công thức pha màu vẽ trên giấy. Trong bài học hội họa nhập môn, vòng màu đỏ–vàng–lam thường được dùng để tìm hiểu quan hệ màu; in ấn lại thường dùng hệ CMYK. Kết quả pha màu thật còn phụ thuộc sắc tố của từng tuýp màu.
Vì vậy, hãy thử chính những màu đang có trên một mẩu giấy cùng loại. Ghi tên màu cạnh từng ô pha, đợi khô rồi mới quyết định dùng trong bài. Một mẫu màu nhìn trên điện thoại không đảm bảo giống màu vẽ ngoài đời.
Chọn một trong ba hướng phối màu
- Một màu với nhiều mức đậm nhạt: dễ tập trung vào hình và nền. Thử ít nhất ba mức có thể phân biệt khi nhìn từ xa.
- Nhóm màu gần nhau trên vòng màu: tạo chuyển tiếp nhẹ; cần chú ý độ sáng tối để các hình không hòa lẫn.
- Một cặp màu đối diện: có thể tạo tương phản mạnh. Chọn một màu chiếm phần lớn và dùng màu còn lại ở phạm vi nhỏ hơn để thử điểm nhấn.
Đây là các cách thử, không phải quy định bắt buộc. Tỷ lệ 60–30–10 đôi khi được dùng như gợi ý phân chia màu; một bài trang trí không nhất thiết phải đo đúng các tỷ lệ ấy. Quan trọng là có phân cấp và đọc rõ ý tưởng.
Bài tập: một bố cục trong hình vuông
- Phác khung. Vẽ hình vuông và các trục phụ bằng nét nhẹ. Chọn một mô-típ lá hoặc hình học. Nếu chưa có mô-típ, làm bài tạo họa tiết từ chiếc lá trước.
- Tạo hai phương án. Một bản có mô-típ ở tâm, một bản có cụm hình lệch tâm. Dành vài phút cho mỗi bản để so hình lớn và khoảng trống, chưa tô chi tiết.
- Thử sáng tối bằng chì. Chia các mảng thành sáng, trung gian và tối. Nếu hình chính chưa tách khỏi nền ở bước này, sửa diện tích hoặc vị trí trước.
- Làm bảng màu nhỏ. Chọn ba màu hoặc ba hỗn hợp đã thử. Tô một bản thu nhỏ để xem màu nào cần giảm độ đậm hoặc diện tích.
- Tô bản chính. Làm lần lượt từng vùng, để lớp màu ổn định trước khi xử lý vùng kề. Với màu nước, kiểm soát độ ẩm; với màu phủ đục, thử độ che phủ và độ đặc trên giấy nháp.
- Kiểm tra từ xa. Đặt bài cách mắt một khoảng đủ để thấy toàn bố cục. Nhìn xem điểm nhấn có rõ, các góc có bị nặng và đường biên có chỗ nào cần làm sạch.
Khi màu đẹp nhưng bài vẫn rối
Hãy thử giảm số vùng tương phản mạnh. Nếu mọi mô-típ đều có viền tối, màu rực và chi tiết dày, mắt khó chọn nơi dừng. Làm nhẹ một vài mảng nền hoặc bỏ chi tiết phụ thường hữu ích hơn thêm một màu mới.
Cũng cần tách màu sắc khỏi chất liệu. Hiệu ứng loang màu nước tạo bề mặt khác với mảng màu phủ kín. Chọn cách thể hiện phù hợp ý tưởng thay vì bắt mọi chất liệu cho cùng một kết quả.
Sau mỗi bài, giữ lại bản phác và bảng thử. Viết một nhận xét cụ thể như “mô-típ giữa chìm vào nền vì cùng độ sáng”, rồi làm bản tiếp theo chỉ sửa lỗi đó. Cách đối chiếu này giúp bạn hiểu quyết định phối màu của mình.
Nguồn đối chiếu hệ màu: Adobe — RGB và CMYK.